WENEN 2003
PARIJS 2004
LISSABON 2005
BRUSSEL 2006
BOEDAPEST 2007
Holywins en slotgesprek van kardinalen
Het congresgedeelte van Toussaint 2004 is zaterdag afgerond met een slotgesprek tussen de vijf kardinalen. In het slotgesprek komen veel van de thema’s van de gehele week naar voren. Tijdens het slotweekend van Allerheiligen vindt Toussaint 2004 zijn hoogtepunt in de stad. Duizenden bezoeken het Holywins concert op zaterdagavond en vinden daarnaast in de St. Sulpice een rustpunt, alle parochies van Parijs trekken zondags met een Levensboek vol intenties naar de Notre Dame kathedraal. Kardinaal Lustiger heeft inmiddels al aangegeven dat deze week dingen heeft mogelijk gemaakt die in de meer dan 20 jaar dat hij bisschop van Parijs is nooit eerder mogelijk waren. Wonderen, niet in de laatste plaats de vele mensen die in het sacrament van verzoening een nieuwe begin maken. De St-Sulpice op zaterdagavond is wat dat betreft onvergetelijk – overal in alle nissen, kapellen en hoeken van deze enorme kerk zijn priesters in gesprek met mensen om het wonder van Gods barmhartigheid met hen te beleven. Door de dikke muren van de kerk klinkt de muziek van Glorious, een katholieke muziekgroep die goed genoeg is om tussen alle andere muziek die de (jongeren)cultuur rijk is te worden opgemerkt.
De vraag aan kardinaal Danneels is of de getuigenis van het dagelijks leven niet het beste middel van evangelisatie is.
Danneels: Je kunt niet spreken over het beste, maar wel over het eerste. Zo leven dat de anderen zich vanzelf afvragen waarom wij zo leven. Daar begint alles, maar het is niet genoeg! Want als ik me afgevraagd heb waarom ik zo leef en als anderen mij dat vragen dan moet ik die vraag kunnen beantwoorden. Het eerste antwoord is niet een verstandelijk antwoord maar een antwoord van het hart. Ik leef zo omdat ik gelukkig wil zijn en als ik gelukkig wil zijn, zegt Jezus, dan moet ik hem volgen. En wanneer wij op die manier ja hebben gezegd volgt als derde stap een vorming waarin we ordenen en systematisch maken wat wij geloven.
Laten we wat meer lef hebben! Ons verbergen kan ook een misplaatst respect zijn, laten we geen kameleon zijn die zegt wat men wil dat we gezegd wordt. Dit is een uitnodiging om een ander beestje te worden, een tropische vogel met prachtige kleuren, het zijn deze mooie kleuren die aantrekken.
Mag ik u nog een kleine vraag stellen? Veel jongeren vragen wanneer – op welk moment – moet het impliciete getuigenis overgaan in een expliciet getuigenis?
Danneels: Misschien moet je wachten tot het moment dat de ander je een vraag stelt, misschien niet per se een religieuze vraag, maar een vraag. Daarnaast kunnen we in het gebed vragen om de onderscheiding om te leren zien wat het goede moment is. En zelfs wanneer je een ongelukkig moment kiest … dan neemt Christus het ons niet kwalijk.
Zijn de mensen niet ondoordringbaar geworden voor het Evangelie. Is het voor de meeste mensen niet gewoon geen probleem dat ze het Evangelie niet meer kennen?
Erdö: Het was een grote vreugde om de afgelopen 9de oktober de Hongaarse kapel van de basiliek van Krakow in te zegenen. Deze nieuwe basiliek is gewijd aan de goddelijke barmhartigheid. Dat is heel actueel. Waarom? Omdat de barmhartigheid in het geloof zo belangrijk is. De wereld van nu heeft een probleem met de vergeving omdat ze niet meer weet wat de zonde is. Als we tegenwoordig over zonden spreken denken we teveel aan een mechaniekje waaraan iets gerepareerd moet worden. Waarin een radertje ontbreekt. Daarmee ontkennen we de fout. Het ligt niet aan ons. Of iets werkt niet, we gooien het maar weg en kopen een nieuwe. Daarmee ontkennen we de zonde en maken we het kwade neutraal en acceptabel. We weigeren te erkennen dat er kwaad bestaat. In feite excommuniceren we daarmee alle zondaars, we plaatsen de zondaar daarmee buiten de menselijke gemeenschap. Dat alles wat fout is niet bij de mens hoort. Als we de zonde zien als een mechanisch probleempje dan zien we niet dat het een probleem in een relatie is. Zoals we in het Oude Testament lezen. Ik heb gezondigd, alleen tegen u. Het is een probleem in de persoonlijke relatie tussen God en de zondaar. Het is volgens de traditie een ongehoorzaamheid jegens God. Het is daarmee alleen aan God om te vergeven. We kunnen de zonde repareren en vergeving verkrijgen van God: dat is de goddelijke barmhartigheid. Ons antwoord op de onverschilligheid is niet een gelegenheids-christendom maar het geloof in de goddelijke barmhartigheid.
Kardinaal Lustiger, u kent de wereld van de studenten en de universiteiten, de wereld van het denken. De moeilijke vraag van deze tijd is dat de missie niet zomaar in een leegte, waarin nog niemand iets weet, plaats vindt. Mensen wijzen de boodschap die we brengen af vanuit wat ze al kennen.
Lustiger: in de oude Europese landen van de vijf kardinalen die hier staan is het christendom zo’n vijftien tot zeventien eeuwen aanwezig. En wat zien we gebeuren? Is dat nu een voordeel of is dat lastig, dat is de vraag? Het hangt er van af. Maar waar hangt het van af? Van de geschiedenis van iedere concrete persoon. Ik ga een gedurfde versimpeling maken en onderscheid ouderen en jongeren (dat mag ik wel want ik behoor zelf duidelijk tot de ouderen). Wat zou er mis kunnen gaan bij de ouderen? Dat ze zich gedragen als verwende kinderen. Er zijn generaties die denken dat ze al helemaal vol zitten met het christendom en daarom wijzen ze het af. Er is ook een generatie die het christendom afwijst omdat ze er door verwond zijn, ze denken alles al te weten. Zoals iemand die op zee heeft gevaren en een vreselijke storm heeft overleefd, die denkt dat hij alles weet van de oceaan. Maar dat is helemaal niet zeker, dat is niet zo.
Wij kennen allemaal mensen die onze cultuur delen maar het christendom niet. We hebben heel veel met hen gemeen. De mensen weten niet dat die ideeën uit het christendom komen. En de mensen die zeggen ik zit al vol voor die mensen is het obstakel hun gesloten hart. De wortels zijn echter iets wat hen kan helpen omdat die, zoals kardinaal Danneels zei, wakker geschud kunnen worden.
Het nadeel van de jongeren is dat ze niet veel ontvangen hebben van het christendom. Maar ze hebben een verlangen. Ze komen hier in de kerk en ze weten niet wat de prachtige kunstwerken uit de 14e eeuw met beelden van het leven van Jezus betekenen. Toch heb je een voordeel: als we hier in Frankrijk over naastenliefde spreken, dan is dat wellicht een gedevalueerd begrip, maar toch afkomstig uit het christendom. ‘Hebt elkaar lief zoals Ik u heb liefgehad’. Het obstakel is uiteindelijk voor ouderen en jongeren gelijk: je moet accepteren dat je geraakt moet worden door God. De vraag is: wie ben je, wat wil je, waar is je schat? Waar je schat is daar is je hart. Wil je echt vrij zij met de vrijheid die God je wil geven dan moet je accepteren dat God je schat is, de bron van vrijheid.
De kerk als instituut.Is de evangelisatie een persoonlijke kwestie of een zending die we als gemeenschap hebben. Er hangen hier de afbeeldingen van de heiligen aan de wand, zijn het alleen deze heiligen die ons in staat stellen als kerk te spreken? Kunt u ons helpen om onze persoonlijke getuigenis te verbinden met het leergezag?
Policarpo: Een Portugese dichter spreekt over de zee en een verschrikkelijke zeemonster dat de boten op weg naar de Nieuwe Wereld vernietigt. Op een gegeven moment is er een schipper die tegen het monster in gaat en die het gedicht zingt: ik ben meer dan mezelf, ik ben sterker, ik representeer mijn hele volk. Het monster is verslagen. Iedereen is zichzelf maar ook meer dan zichzelf wanneer hij evangeliseert. Wanneer we antwoord geven op de roep van de Heer, vanaf dat moment gaan we binnen in een volk. We zijn niet de eerste die die stap zetten!
Evangelisatie van het gezin, wilt u kardinaal Schönbron daar iets over zeggen?
Ik zal u een getuigenis geven
die iets anders is dan wat u van een bisschop verwacht. Ik kom zelf uit
een gebroken gezin. Ik geloof in de barmhartigheid waarover mgr. Erdö
heeft gesproken. Dat wil ik zeggen tegen allen hier die komen uit gebroken
gezinnen: het is niet het eind! De breuk is niet het eind. Niet voor de
kinderen ...
noch voor de ouders, die op een of andere manier de mislukking van hun
huwelijk moeten dragen. Ik geloof dat het vandaag niet mogelijk is om
dit op zij te zetten. Deze 50% van gebroken gezinnen die wij in Wenen
hebben en het enorme aantal kinderen dat uit een gebroken gezin komt.
Wat wil dat zeggen voor de evangelisatie? Dat wil zeggen dat Jezus gekomen
is om de gezinnen opnieuw op te bouwen. Het is misschien niet noodzakelijkerwijs
datzelfde gezin dat gebroken is dat Jezus kan herstellen. Ik kan u echter
uit eigen ervaring vertellen, dat ik de vreugde gehad heb om in een parochie
gemeenschap, een jonge parochiegemeenschap, met mijn problematische familieachtergrond
te ontdekken wat het gezin van God is. Stap voor stap heb ik gezien hoe
mijn gezinsachtergrond in die parochie weer is opgebouwd. Niet dat de
breuk tussen mijn ouders is hersteld. Wie is mijn moeder, wie zijn mijn
broers en zussen, vraagt Jezus. Ik geloof dat de oproep tot evangelisatie
is om het werkelijke gezin van Jezus te ontdekken, daar waar gebroken
gezinnen kunnen genezen – misschien niet hersteld – maar waar
genezing van de blessures mogelijk is. Ik geloof dat het een van de meest
urgente woorden van evangelisatie is: het gezin van Jezus, zij de wil
van mijn Vader doen. En ik zeg u dat als bemoediging.